انواع گریس را نمی توان صرفا بر اساس نام یا ظاهر از یکدیگر تفکیک کرد؛ بلکه تفاوت اصلی آن ها در ساختار غلیظ کننده، روغن پایه و افزودنی های مورد استفاده در فرمولاسیون آن ها می باشد. تمامی این ترکیبات تعیین می کنند که یک گریس در برابر حرارت، فشار، آب و... چه رفتاری داشته باشد.
همچنین انتخاب گریس مناسب فقط به نوع دستگاه ها محدود نمی شود و باید شرایطی مانند حداقل کارکرد آن بررسی شود. دمای عملیاتی، تماس با آب و یا مواد شیمیایی و حتی روش اعمال گریس می توانند روی انتخاب نهایی تاثیر بگذارند. در ادامه، با انواع گریس و کاربردهای متنوع هر کدام آشنا می شویم.
گریس چیست و چه کاربردی دارد؟
گریس یک روانکار نیمه جامد است که از ترکیب روغن پایه، ماده غلیظ کننده و مجموعه‌ای افزودنی ها ساخته می شود. گریس ها اکثرا برای قطعاتی مانند بلبرینگ ها، یاتاقان، بوش، چرخ دنده و مفاصل مکانیکی استفاده می شوند.
این روانکارها، علاوه بر کاهش اصطکاک و سایش، می توانند از قطعات در برابر رطوبت، گرد و غبار و خوردگی محافظت کنند. بهتر است نوع گریس با توجه به دما و سرعت قطعات انتخاب شود تا آسیبی به قطعات و دستگاه ها وارد نشود.
معرفی انواع گریس و کاربرد آنها
انتخاب گریس مناسب بر عمر قطعات و دفعات روانکاری تاثیر مستقیمی می گذارد؛ به همین دلیل آشنایی با انواع گریس رایج و تفاوت های آن، اهمیت بسیاری دارد. در ادامه چند نمونه از انواع گریس و کاربرد آن ها را بررسی می کنیم.
گریس نسوز
گریس نسوز برای روانکاری قطعاتی طراحی شده که در دماهای بسیار بالایی فعالیت می کنند و گریس های معمولی در آن شرایط، حالت خود را از دست می دهند. این گریس با حفظ خاصیت خود در برابر حرارت، به کاهش سایش و محافظت از قطعات کمک می کند. کاربردهای گریس نسوز عبارت است از:
- یاتاقان ها و بلبرینگ های دما بالا
- کوره ها و تجهیزات حرارتی
- صنایع فولاد و ریخته گری
- خطوط تولید و ماشین آلات صنعتی
- موتور و تجهیزات الکتریکی
گریس صنعتی
گریس صنعتی برای روانکاری انواع ماشین آلات و قطعاتی استفاده می شود که در شرایط کاری مداوم، فشار و یا آلودگی محیطی قرار دارند. فرمولاسیون این گریس ها بسته به نوع تجهیز و شرایط کاری متفاوت است و می تواند به کاهش هزینه های نگهداری کمک کند. کاربردهای گریس صنعتی شامل موارد زیر می باشد:
- چرخ دنده ها
- یاتاقان ها و بلبرینگ ها
- ماشین آلات خطوط تولید
- تجهیزات صنایع فولاد و معدن
- دستگاه های راه سازی و سنگین
گریس پمپ
گریس پمپ وسیله‌ای برای تزریق و انتقال گریس به نقاط روانکاری تجهیزات است و باعث می شود که گریس با فشار مناسب به محل مورد نظر برسد. این ابزار در مدل های مختلفی تولید می شود و انتخاب آن به حجم، تعداد نقاط روانکاری شرایط کار بستگی دارد. کاربردهای این گریس عبارت است از:
- روانکاری یاتاقان و بلبرینگ ها
- تزریق گریس به بوش ها و اتصالات
- سرویس ماشین آلات صنعتی
- نگهداری تجهیزات راه سازی و معدنی
- روانکاری ماشین آلات کشاورزی
انواع گریس نسوز
انواع گریس نسوز برای قطعاتی تولید می شوند که در معرض دمای بالا قرار دارند و گریس های معمولی توانایی حفظ عملکرد در این شرایط را ندارند. تفاوت در این گریس ها، بیشتر به نوع روغن پایه، غلیظ کننده و مواد افزودنی آن ها مربوط می شود و این موضوع، محدوده دمایی و کاربرد هر نوع از آن ها را مشخص می کند. از رایج ترین انواع گریس نسوز می توان موارد زیر را نام برد:
- گریس نسوز لیتیوم کمپلکس
- گریس نسوز کلسیم سولفونات کمپلکس
- گریس نسوز آلومینیوم کمپلکس
- گریس نسوز پلی اوره
- گریس نسوز بنتون
انواع گریس صنعتی
انواع گریس صنعتی بر اساس نوع غلیظ کننده، ترکیبات و شرایط کاری، در مدل های مختلف تولید می شوند و هر کدام برای دما، فشار و سرعت خاصی کاربرد دارند. انتخاب درست انواع گریس صنعتی می تواند به کاهش سایش قطعات، افزایش عمر تجهیزات و بهبود عملکرد سیستم های مکانیکی کمک کند. در ادامه، رایج ترین گریس های صنعتی را معرفی می کنیم:
- گریس لیتیوم
- گریس لیتیوم کمپلکس
- گریس کلسیم
- گریس کلسیم کمپلکس
- گریس آلومینیوم کمپلکس
- گریس پلی اوره
- گریس بنتون
انواع گریس بر اساس رنگ
رنگ گریس می تواند به شناسایی محصول و تفکیک انواع مختلف آن کمک کند، اما معیار دقیقی برای تعیین کیفیت یا عملکرد گریس نیست. رنگ های مختلف معمولا به دلیل نوع روغن پایه و یا رنگدانه های استفاده شده در فرمولاسیون ایجاد می شوند. در ادامه، انواع گریس بر اساس رنگ را در ادامه معرفی می کنیم:
گریس زرد
گریس زرد در برخی از تجهیزات صنعتی، ماشین آلات و کاربردهای عمومی روانکاری استفاده می شود و بسته به فرمولاسیون می تواند مقاومت مناسبی در برابر اصطکاک و سایش داشته باشد. رنگ زرد به ترکیبات و فرایند تولید گریس مربوط است و به تنهایی معیار تعیین کاربرد یا کیفیت آن نیست.
گریس قرمز
گریس قرمز در برخی کاربردهای صنعتی و خودرویی برای روانکاری و کاهش سایش قطعات استفاده می شود. بسته به نوع فرمولاسیون، می تواند در برابر حرارت، فشار و بارهای کاری مختلف عملکرد مناسبی داشته باشد و به افزایش عمر قطعات منجر شود.
گریس سیاه
گریس سیاه معمولا برای قطعاتی که تحت فشار و بار سنگین قرار دارند استفاده شده و برای برخی تجهیزات صنعتی، ماشین آلات سنگین و قطعات متحرک، گزینه‌ای مناسب محسوب می شود.
نحوه انتخاب گریس مناسب
برای انتخاب گریس مناسب، نباید فقط نوع تجهیز را در نظر گرفت؛ شرایط واقعی کارکرد نیز اهمیت بسیاری دارد. دمای کاری، میزان فشار و بار، تماس با آب و رطوبت نیز از مهم ترین عوامل در فرایند انتخاب گریس هستند. بهتر است پیش از انتخاب، مشخصات فنی اعلام شده توسط سازنده را بررسی کرده تا مطابق با شرایط کاری دستگاه، محصول نهایی انتخاب شود. مهم ترین نکات انتخاب این روانکار عبارت اند از:
- دمای کاری
- فشار و بار
- سرعت قطعات
- وجود آب و رطوبت
- نوع قطعه
- نوع غلیظ کننده
- سازگاری با گریس قبلی
شناخت انواع گریس و کاربرد آنها کمک می کند که برای هر تجهیز، روانکار متناسب با شرایط کاری انتخاب شود تا از سایش زودهنگام قطعات جلوگیری شود. از گریس نسوز و صنعتی تا گریس های مخصوص ماشین آلات، هر محصول برای شرایط مشخصی طراحی شده است. همچنین انتخاب صحیح از میان انواع گریس ها نیز می تواند فرایند گریس کاری را ساده تر و دقیق کند تا هزینه های جانبی تعمیرات قطعات و دستگاه ها به حداقل برسد.